اندیشکده مدیریت و اقتصاد تدبیر نیکان هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی 1 پیاپی 2 1404 04 01 Examining the Role of Blockchain and Artificial Intelligence in Enhancing the Reliability of Accounting Information and Reducing Financial Reporting Risk بررسی نقش بلاکچین و هوش مصنوعی در ارتقای قابلیت اتکای اطلاعات حسابداری و کاهش ریسک گزارشگری مالی 69 82 FA محسن رادمنش نی گروه اقتصاد، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Journal Article <p>This study aimed to examine the role of blockchain and artificial intelligence in enhancing the reliability of accounting information and reducing financial reporting risk from the perspective of financial, auditing, and financial technology experts in Tehran. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The participants consisted of 22 financial managers, senior accountants, external auditors, internal auditors, financial technology specialists, and academic experts in accounting and finance in Tehran. Participants were selected through purposive and snowball sampling. Data were collected through semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was achieved. The interviews lasted between 45 and 75 minutes. After transcription, the data were coded and analyzed using NVivo software. To ensure trustworthiness, member checking, peer coding, constant comparison, and an audit trail were used. Data analysis led to the identification of five main categories: transparency and traceability of transactions through blockchain, intelligent detection of financial anomalies and misstatements, strengthening of internal controls and continuous auditing, data governance and algorithmic trust, and redefinition of the professional role of accountants and auditors. The findings indicated that blockchain can reduce the possibility of ex post manipulation of financial records by creating an immutable and traceable ledger, while artificial intelligence can improve financial decision-making and reporting controls by detecting abnormal patterns, identifying risky transactions, and predicting areas exposed to material misstatement. The integration of blockchain and artificial intelligence can contribute to the development of a reliable, transparent, real-time, and preventive-control-oriented financial reporting ecosystem. However, realizing this potential depends on technical infrastructure, data governance, legal standardization, algorithmic explainability, and professional capacity building among accountants and auditors.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش بلاکچین و هوش مصنوعی در ارتقای قابلیت اتکای اطلاعات حسابداری و کاهش ریسک گزارشگری مالی از منظر خبرگان مالی، حسابرسی و فناوری اطلاعات مالی در شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۲ نفر از مدیران مالی، حسابداران ارشد، حسابرسان مستقل، حسابرسان داخلی، متخصصان فناوری مالی و اعضای هیئت علمی حوزه حسابداری و مالی در تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مدت مصاحبه‌ها بین ۴۵ تا ۷۵ دقیقه بود. داده‌ها پس از پیاده‌سازی، کدگذاری و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای اطمینان از اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، کدگذاری همکار، مقایسه مستمر و ثبت مسیر تحلیل استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: شفافیت و ردیابی‌پذیری تراکنش‌ها در بستر بلاکچین، کشف هوشمند ناهنجاری‌ها و تحریفات مالی، تقویت کنترل‌های داخلی و حسابرسی پیوسته، حکمرانی داده و اعتماد الگوریتمی، و بازتعریف نقش حرفه‌ای حسابداران و حسابرسان. یافته‌ها نشان داد که بلاکچین با ایجاد دفترکل تغییرناپذیر و قابل ردیابی، احتمال دستکاری پسینی داده‌های مالی را کاهش می‌دهد، درحالی‌که هوش مصنوعی از طریق تحلیل الگوها، شناسایی تراکنش‌های غیرعادی و پیش‌بینی نقاط پرریسک، کیفیت تصمیم‌گیری مالی و اثربخشی کنترل‌های گزارشگری را ارتقا می‌بخشد. ترکیب بلاکچین و هوش مصنوعی می‌تواند به شکل‌گیری اکوسیستم گزارشگری مالی قابل اتکا، شفاف، بلادرنگ و مبتنی بر کنترل‌های پیشگیرانه کمک کند؛ بااین‌حال، تحقق این ظرفیت به زیرساخت فنی، حکمرانی داده، استانداردگذاری حقوقی، توضیح‌پذیری الگوریتمی و توانمندسازی حرفه‌ای حسابداران وابسته است</p> https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/download/13/12