اندیشکده مدیریت و اقتصاد تدبیر نیکان هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی 1 پیاپی 3 1404 06 01 Analyzing the Effect of Intelligent Management Accounting Systems on Improving Budgeting, Cost Control, and Organizational Performance Evaluation تحلیل اثر هوشمندسازی سیستم‌های حسابداری مدیریت بر بهبود بودجه‌بندی، کنترل هزینه و ارزیابی عملکرد سازمانی 14 26 FA رؤیا سادات جلالی گروه حسابداری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article <p>This study aimed to analyze the effect of intelligent management accounting systems on improving budgeting, cost control, and organizational performance evaluation from the perspective of financial and management accounting experts in Tehran. This qualitative study was conducted using a thematic analysis approach. The participants consisted of 18 financial managers, management accountants, budgeting specialists, performance analysts, and financial planning managers working in manufacturing, service, and technology-oriented organizations in Tehran. Participants were selected through purposive and snowball sampling. Data were collected through semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was achieved. All interviews were transcribed verbatim and analyzed using NVivo software. The analysis involved open, axial, and selective coding. To enhance trustworthiness, member checking, peer debriefing, an audit trail, and constant comparison of codes and categories were used. The analysis led to the identification of five main categories: “intelligent and predictive budgeting,” “data-driven cost control,” “integrated and real-time performance evaluation,” “data governance and infrastructural requirements,” and “redefinition of the management accountant’s role.” Participants emphasized that intelligent management accounting systems improve managerial decision-making by integrating historical financial data, operational indicators, predictive analytics, variance alerts, cost-driver analysis, and real-time performance dashboards. The findings also showed that intelligent systems support more flexible budgeting, faster identification of cost deviations, and more transparent performance measurement. The findings indicate that the intelligence of management accounting systems can improve budgeting, cost control, and performance evaluation only when technological implementation is accompanied by process redesign, data quality assurance, system integration, human resource training, and managerial acceptance. Therefore, intelligent management accounting should be understood not merely as a technological upgrade, but as an organizational transformation in financial decision support.</p> <p>هدف این پژوهش تحلیل اثر هوشمندسازی سیستم‌های حسابداری مدیریت بر بهبود فرآیندهای بودجه‌بندی، کنترل هزینه و ارزیابی عملکرد سازمانی از دیدگاه خبرگان مالی، حسابداری مدیریت و مدیران بودجه در سازمان‌های مستقر در تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ نفر از مدیران مالی، حسابداران مدیریت، کارشناسان بودجه، تحلیلگران عملکرد و مدیران واحدهای برنامه‌ریزی مالی در سازمان‌های تولیدی، خدماتی و فناوری‌محور شهر تهران بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرآیند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. برای تحلیل داده‌ها، ابتدا فایل‌های صوتی مصاحبه‌ها پیاده‌سازی و سپس با استفاده از نرم‌افزار NVivo کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتای پژوهشی، ثبت مسیر تحلیل و مقایسه مستمر کدها تقویت گردید. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «بودجه‌بندی هوشمند و پیش‌بینانه»، «کنترل هزینه داده‌محور»، «ارزیابی عملکرد یکپارچه و بلادرنگ»، «حکمرانی داده و الزامات زیرساختی» و «بازتعریف نقش حسابدار مدیریت». مشارکت‌کنندگان تأکید داشتند که هوشمندسازی از طریق تحلیل داده‌های تاریخی، پیش‌بینی انحرافات، شناسایی محرک‌های هزینه، داشبوردهای عملکردی و اتصال داده‌های مالی و عملیاتی، کیفیت تصمیم‌گیری مدیریتی را افزایش می‌دهد. نتایج نشان داد هوشمندسازی سیستم‌های حسابداری مدیریت زمانی می‌تواند به بهبود بودجه‌بندی، کنترل هزینه و ارزیابی عملکرد منجر شود که صرفاً به خرید نرم‌افزار محدود نشود، بلکه با اصلاح فرآیندها، کیفیت داده، آموزش نیروی انسانی، یکپارچگی سامانه‌ها و پذیرش مدیریتی همراه باشد.</p> https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/download/16/14