اندیشکده مدیریت و اقتصاد تدبیر نیکان هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی 1 پیاپی 3 1404 06 01 Explaining the Role of Artificial Intelligence in Transforming the Accounting Profession with Emphasis on Future Skills, Professional Ethics, and Decision-Making Quality تبیین نقش هوش مصنوعی در تحول حرفه حسابداری با تأکید بر مهارت‌های آینده، اخلاق حرفه‌ای و کیفیت تصمیم‌گیری 39 52 FA نرگس رفیع زاده گروه حسابرسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران سید علی اکبر احمدی گروه حسابرسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain the role of artificial intelligence in transforming the accounting profession, with emphasis on future skills, professional ethics, and the quality of financial and managerial decision-making. This qualitative exploratory study was conducted among 18 professional accountants, auditors, financial managers, financial systems consultants, and accounting academics in Tehran, Iran. Participants were selected through purposive sampling with maximum variation in professional experience, organizational position, and familiarity with digital accounting technologies. Data were collected using semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was achieved. Interviews lasted between 45 and 75 minutes and were audio-recorded with participants’ consent. The interviews were transcribed verbatim and analyzed through thematic analysis using NVivo software. To enhance trustworthiness, member checking, peer review, partial independent coding, and an audit trail were employed. The analysis resulted in five main categories: redefining the accountant’s role from transaction recorder to strategic analyst and decision partner; developing future-oriented competencies such as data literacy, algorithmic literacy, analytical thinking, communication, and professional judgment; strengthening professional ethics in relation to confidentiality, transparency, accountability, independence, and algorithmic bias; improving decision quality through speed, accuracy, predictive capability, anomaly detection, and scenario analysis; and identifying organizational, educational, and infrastructural barriers to AI adoption in accounting practice. Artificial intelligence transforms the accounting profession by reallocating professional value from repetitive processing to interpretation, judgment, ethical oversight, and intelligent decision support. However, the positive effects of AI on accounting quality depend on the development of hybrid human–AI capabilities, responsible data governance, transparent algorithms, and educational reform. The findings suggest that accountants will remain essential in AI-enabled environments if they can combine technical competence with ethical reasoning, contextual judgment, and strategic communication.</p> <p>هدف این پزوهش تبیین نقش هوش مصنوعی در تحول حرفه حسابداری با تأکید بر مهارت‌های آینده، اخلاق حرفه‌ای و کیفیت تصمیم‌گیری است. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح اکتشافی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 18 نفر از حسابداران حرفه‌ای، حسابرسان، مدیران مالی، مشاوران سیستم‌های مالی و اعضای هیئت علمی حسابداری در شهر تهران بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت تنوع در تجربه، تخصص و جایگاه شغلی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مدت مصاحبه‌ها بین 45 تا 75 دقیقه بود. پس از پیاده‌سازی کامل مصاحبه‌ها، داده‌ها با روش تحلیل مضمون و با کمک نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، کدگذاری مستقل بخشی از داده‌ها، بررسی همتایان و ثبت مسیر تصمیم‌گیری تحلیلی استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: بازتعریف نقش حسابدار از ثبت‌کننده رویدادهای مالی به تحلیلگر و شریک راهبردی تصمیم‌گیری؛ ضرورت توسعه مهارت‌های آینده‌محور شامل سواد داده، سواد الگوریتمی، تفکر تحلیلی و قضاوت حرفه‌ای؛ برجسته‌شدن چالش‌های اخلاقی در حوزه محرمانگی، شفافیت، پاسخگویی و سوگیری الگوریتمی؛ ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری از طریق افزایش سرعت، دقت، پیش‌بینی‌پذیری و تحلیل سناریو؛ و وجود موانع سازمانی، آموزشی و زیرساختی در پذیرش هوش مصنوعی در حرفه حسابداری. هوش مصنوعی حرفه حسابداری را نه از طریق حذف کامل نقش انسانی، بلکه از طریق جابه‌جایی تمرکز حرفه از عملیات تکراری به تحلیل، قضاوت، نظارت اخلاقی و تصمیم‌سازی هوشمند متحول می‌کند. بااین‌حال، تحقق این ظرفیت نیازمند بازطراحی آموزش حسابداری، تدوین چارچوب‌های حکمرانی داده و الگوریتم، ارتقای اخلاق حرفه‌ای دیجیتال و تقویت مهارت‌های تفسیری و انتقادی حسابداران است.</p> https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/download/17/16