اندیشکده مدیریت و اقتصاد تدبیر نیکان هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی 1 پیاپی 3 1404 06 01 Investigating the Impact of Intelligent Financial Technologies on Financial Inclusion, Economic Justice, and Access to Digital Financial Services بررسی تأثیر فناوری‌های مالی هوشمند بر شمول مالی، عدالت اقتصادی و دسترسی به خدمات مالی دیجیتال 67 79 FA مهدیه طاهری راد گروه اقتصاد اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران حسین قاسمی پور گروه اقتصاد اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران زهرا کریمی زاده گروه اقتصاد اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain the impact of intelligent financial technologies on financial inclusion, economic justice, and citizens’ access to digital financial services in Tehran. This qualitative study employed thematic analysis. Participants included banking experts, fintech managers and specialists, digital economy professionals, and informed users of digital financial services in Tehran. Participants were selected through purposive sampling with attention to experiential diversity. Data were collected through 22 semi-structured interviews, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. After obtaining informed consent, interviews were recorded, transcribed, and analyzed using NVivo software. Data analysis followed the thematic analysis process, including familiarization with the data, initial coding, theme development, theme review, naming, and final interpretation. The findings indicated that intelligent financial technologies have significant potential to promote financial inclusion by reducing transaction costs, removing spatial and temporal barriers, increasing service speed, and enabling personalized financial products. However, participants emphasized that the impact of these technologies on economic justice depends on three critical conditions: equal access to digital infrastructure, financial and digital literacy, and algorithmic transparency. Four main categories emerged from the analysis: “expansion of access and reduction of traditional barriers,” “redefinition of economic justice in digital finance,” “trust, security, and consumer protection,” and “digital divide and the risk of reproducing inequality.” Intelligent financial technologies can serve as effective instruments for improving financial inclusion and access to digital financial services, but they do not automatically guarantee economic justice. Justice in an intelligent financial ecosystem requires regulatory policy, inclusive design, protection of vulnerable groups, enhancement of digital literacy, and oversight of algorithmic bias.</p> <p>هدف این پژوهش تبیین تأثیر فناوری‌های مالی هوشمند بر شمول مالی، عدالت اقتصادی و دسترسی شهروندان به خدمات مالی دیجیتال در بستر شهری تهران بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل خبرگان بانکی، مدیران و کارشناسان فین‌تک، متخصصان اقتصاد دیجیتال و کاربران آگاه خدمات مالی دیجیتال در شهر تهران بود. مشارکت‌کنندگان به‌صورت هدفمند و با رعایت اصل تنوع تجربی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق ۲۲ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل تحلیل مضمون شامل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، استخراج مضامین، بازبینی، نام‌گذاری و تفسیر نهایی انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد فناوری‌های مالی هوشمند از طریق کاهش هزینه مبادله، حذف محدودیت‌های مکانی و زمانی، افزایش سرعت ارائه خدمات و امکان شخصی‌سازی محصولات مالی، ظرفیت قابل‌توجهی برای گسترش شمول مالی دارند. با این حال، مشارکت‌کنندگان تأکید کردند که اثر این فناوری‌ها بر عدالت اقتصادی مشروط به سه عامل کلیدی است: دسترسی برابر به زیرساخت دیجیتال، سواد مالی و دیجیتال، و شفافیت الگوریتمی. چهار مقوله اصلی شناسایی شد: «گسترش دسترسی و کاهش موانع سنتی»، «بازتعریف عدالت اقتصادی در بستر مالی دیجیتال»، «اعتماد، امنیت و حمایت از مصرف‌کننده»، و «شکاف دیجیتال و خطر بازتولید نابرابری». فناوری‌های مالی هوشمند می‌توانند ابزار مؤثری برای ارتقای شمول مالی و دسترسی به خدمات مالی دیجیتال باشند، اما به‌خودی‌خود ضامن عدالت اقتصادی نیستند. تحقق عدالت در زیست‌بوم مالی هوشمند نیازمند سیاست‌گذاری تنظیم‌گرانه، طراحی فراگیر، حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر، تقویت سواد دیجیتال و نظارت بر سوگیری‌های الگوریتمی است.</p> https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/download/20/18