اندیشکده مدیریت و اقتصاد تدبیر نیکان هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی 1 پیاپی 5 1404 10 01 Analyzing the Effect of Intelligent Technologies on the Efficiency of the Government Budgeting System with Emphasis on Performance-Based and Data-Driven Budgeting تحلیل اثر فناوری‌های هوشمند بر کارایی نظام بودجه‌ریزی دولت با تأکید بر بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد و داده 15 28 FA سید امیر حسین علوی گروه اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران فاطمه سادات طاهری گروه اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران علی اکبر حسینی پور گروه اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article <p>This study aimed to analyze the effect of intelligent technologies on improving the efficiency of the government budgeting system, with particular emphasis on performance-based budgeting, data-driven decision-making, fiscal transparency, and the quality of public resource allocation. This study employed a qualitative research design using thematic analysis. The research population consisted of budgeting experts, public financial managers, planning and budget specialists, government financial information system experts, and university faculty members in public administration and public finance in Tehran. Participants were selected through purposive and snowball sampling, and data collection continued until theoretical saturation was achieved. A total of 22 semi-structured interviews were conducted. After full transcription, the data were analyzed using NVivo software through open, axial, and selective coding. To enhance trustworthiness, member checking, peer review, audit trail documentation, and constant comparison were applied throughout the analysis process. The findings indicated that intelligent technologies influence the efficiency of the government budgeting system through five major categories: integration of financial and performance data, intelligent resource allocation, reinforcement of performance-based budgeting, enhancement of budget transparency and accountability, and redesign of institutional capacities and data governance. Participants emphasized that artificial intelligence, big data analytics, managerial dashboards, integrated financial management systems, and predictive algorithms can reduce human error, discretionary decision-making, information delays, and inefficient allocation of public resources. Nevertheless, poor data quality, organizational resistance, fragmented systems, weak performance indicators, and ethical concerns regarding algorithmic decision-making were identified as key barriers. The results suggest that intelligent technologies can improve the efficiency of government budgeting only when they are embedded within a coherent framework of data governance, institutional transparency, valid performance indicators, system interoperability, and specialized human capacity. Accordingly, intelligent budgeting should not be viewed merely as a technological project, but as an institutional, managerial, and data-driven transformation in public financial management.</p> <p>هدف این پژوهش، تحلیل اثر فناوری‌های هوشمند بر ارتقای کارایی نظام بودجه‌ریزی دولت با تمرکز بر بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد، داده‌محوری، شفافیت مالی و بهبود کیفیت تخصیص منابع عمومی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل خبرگان بودجه‌ریزی، مدیران مالی دستگاه‌های اجرایی، کارشناسان برنامه‌ریزی و بودجه، متخصصان سامانه‌های مالی دولت و اعضای هیئت علمی حوزه مدیریت دولتی و مالی عمومی در شهر تهران بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و گلوله‌برفی انجام شد و فرایند گردآوری داده‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، ۲۲ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. داده‌ها پس از پیاده‌سازی کامل مصاحبه‌ها، با استفاده از نرم‌افزار NVivo و در سه سطح کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتایان، ثبت مسیر تحلیل و مقایسه مستمر داده‌ها استفاده شد. یافته‌ها نشان داد فناوری‌های هوشمند از طریق پنج مقوله اصلی بر کارایی نظام بودجه‌ریزی دولت اثر می‌گذارند: یکپارچه‌سازی داده‌های مالی و عملکردی، هوشمندسازی تخصیص منابع، تقویت بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد، ارتقای شفافیت و پاسخگویی بودجه‌ای، و بازطراحی ظرفیت‌های نهادی و حکمرانی داده. مشارکت‌کنندگان تأکید کردند که هوش مصنوعی، تحلیل کلان‌داده، داشبوردهای مدیریتی، سامانه‌های یکپارچه مالی و الگوریتم‌های پیش‌بینی می‌توانند خطای انسانی، تصمیم‌گیری سلیقه‌ای، تأخیر اطلاعاتی و تخصیص‌های غیرهدفمند را کاهش دهند. با این حال، ضعف کیفیت داده، مقاومت سازمانی، جزیره‌ای بودن سامانه‌ها، نبود استانداردهای ارزیابی عملکرد و نگرانی‌های اخلاقی مربوط به تصمیم‌گیری الگوریتمی از موانع اصلی شناسایی شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد فناوری‌های هوشمند زمانی می‌توانند کارایی بودجه‌ریزی دولت را افزایش دهند که در چارچوب حکمرانی داده، شفافیت نهادی، شاخص‌های معتبر عملکرد، قابلیت تعامل سامانه‌ها و ظرفیت انسانی متخصص به‌کار گرفته شوند. بنابراین، هوشمندسازی بودجه‌ریزی صرفاً یک پروژه فناورانه نیست، بلکه یک تحول نهادی، مدیریتی و داده‌محور در نظام مالی دولت محسوب می‌شود.</p> https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/download/28/26