اندیشکده مدیریت و اقتصاد تدبیر نیکان هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی 1 پیاپی 1 1404 02 01 Explaining the Role of Artificial Intelligence in Enhancing Financial Reporting Quality with an Emphasis on Detecting Accounting Misstatements and Reducing Information Asymmetry تبیین نقش هوش مصنوعی در ارتقای کیفیت گزارشگری مالی با تأکید بر کشف تحریفات حسابداری و کاهش عدم تقارن اطلاعاتی 13 26 FA سید علی اکبر هاشمی گروه اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain the role of artificial intelligence in improving financial reporting quality, with particular emphasis on detecting accounting misstatements and reducing information asymmetry in capital market settings. This study adopted a qualitative research design using thematic analysis. The participants consisted of accounting experts, auditors, financial analysts, financial technology specialists, and chief financial officers from Tehran. Purposeful sampling was applied based on professional experience and direct familiarity with financial reporting, auditing, capital market disclosure, or accounting information systems. Data collection continued until theoretical saturation was achieved. A total of 24 participants were interviewed; theoretical saturation was reached after the twenty-first interview, and three additional interviews were conducted to confirm the stability of the extracted categories. Data were collected only through semi-structured interviews. All interviews were transcribed verbatim and analyzed using NVivo software through open coding, concept grouping, subtheme development, and main category extraction. The findings revealed five main categories explaining the role of artificial intelligence in financial reporting quality: “intelligent detection of accounting misstatements and abnormal patterns,” “enhancement of transparency and reliability of financial reporting,” “reduction of information asymmetry in the capital market,” “redefinition of the professional role of accountants and auditors,” and “requirements of data governance, internal control, and algorithmic accountability.” Participants emphasized that machine learning, big data analytics, natural language processing, and continuous transaction monitoring can identify red flags related to earnings manipulation, abnormal accruals, inconsistent disclosures, unusual journal entries, and opaque financial narratives earlier and more comprehensively than conventional procedures. The study concludes that artificial intelligence should not be viewed merely as a technical tool for automating accounting routines. Rather, it can serve as a strategic mechanism for enhancing financial information quality, improving comparability, strengthening transparency, reducing misstatement risk, and narrowing information gaps among managers, investors, auditors, and regulators. However, its effective implementation depends on data quality, digital infrastructure, professional competence, human oversight, ethical algorithm design, and transparent data governance frameworks.</p> <p>هدف این پژوهش، تبیین نقش هوش مصنوعی در ارتقای کیفیت گزارشگری مالی با تأکید بر کشف تحریفات حسابداری و کاهش عدم تقارن اطلاعاتی در میان شرکت‌ها و نهادهای حرفه‌ای فعال در بازار سرمایه است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل خبرگان حسابداری، حسابرسی، تحلیل مالی، فناوری اطلاعات مالی و مدیران مالی شرکت‌های مستقر در تهران بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با معیار تجربه حرفه‌ای مرتبط انجام شد و فرآیند گردآوری داده‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، 24 نفر در پژوهش مشارکت داشتند که پس از مصاحبه بیست‌ویکم اشباع نظری حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از پایداری مقوله‌ها انجام گرفت. داده‌ها فقط از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. مصاحبه‌ها ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo کدگذاری شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس کدگذاری باز، طبقه‌بندی مفاهیم، استخراج مضامین فرعی و تشکیل مقوله‌های اصلی صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد هوش مصنوعی از طریق پنج مقوله اصلی می‌تواند کیفیت گزارشگری مالی را ارتقا دهد: «کشف هوشمند تحریفات و الگوهای غیرعادی»، «تقویت شفافیت و قابلیت اتکای گزارشگری مالی»، «کاهش عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سرمایه»، «بازتعریف نقش حرفه‌ای حسابداران و حسابرسان»، و «الزامات حکمرانی داده، کنترل داخلی و پاسخ‌گویی الگوریتمی». مشارکت‌کنندگان تأکید کردند که الگوریتم‌های یادگیری ماشین، تحلیل داده‌های حجیم، پردازش زبان طبیعی و پایش مستمر تراکنش‌ها می‌توانند نشانه‌های تحریف، دستکاری سود، اقلام تعهدی غیرعادی و افشاهای مبهم را زودتر از روش‌های سنتی شناسایی کنند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد هوش مصنوعی صرفاً یک ابزار فناورانه برای اتوماسیون حسابداری نیست، بلکه می‌تواند به‌عنوان سازوکاری راهبردی برای ارتقای کیفیت اطلاعات مالی، بهبود قابلیت مقایسه، افزایش شفافیت، کاهش ریسک تحریف و کاهش شکاف اطلاعاتی میان مدیران، سرمایه‌گذاران، حسابرسان و نهادهای ناظر عمل کند. بااین‌حال، تحقق این ظرفیت مستلزم کیفیت داده، زیرساخت دیجیتال، مهارت حرفه‌ای، نظارت انسانی، اخلاق الگوریتمی و چارچوب‌های شفاف حکمرانی داده است.</p> https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/download/3/2