اندیشکده مدیریت و اقتصاد تدبیر نیکان هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی 1 پیاپی 5 1404 10 01 Examining the Role of Intelligentization in Enhancing the Quality of Public Sector Accrual Accounting and Improving Government Financial Accountability بررسی نقش هوشمندسازی در ارتقای کیفیت حسابداری تعهدی بخش عمومی و بهبود پاسخگویی مالی دولت 42 53 FA علیرضا نجفی منش گروه حسابرسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران سارا سادات کمالی پور گروه حسابرسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain the role of intelligent financial and accounting systems in improving the quality of public sector accrual accounting and strengthening government financial accountability from the perspective of accounting, finance, auditing, and information technology experts in Tehran. This qualitative study employed thematic analysis. The participants consisted of 21 public financial managers, public sector accountants, auditors, financial system specialists, and university faculty members in accounting and public financial management in Tehran. They were selected through purposive and snowball sampling. Data were collected using semi-structured interviews, and the interview process continued until theoretical saturation was achieved. Data were analyzed through open, axial, and selective coding using NVivo software. Credibility was ensured through member checking, peer review, and maintaining an audit trail. The analysis resulted in five main categories: integration of financial data and reduction of accrual-recording errors; improvement of timeliness, reliability, and traceability of accounting information; enhancement of financial transparency and accountability through dashboards and intelligent reporting; redesign of human roles and the need for analytical competencies; and requirements related to data governance, cybersecurity, and algorithmic controls. Participants emphasized that intelligentization does not merely mean replacing human labor with technology; rather, it requires process reengineering, data standardization, and alignment among accrual accounting, budgeting, and auditing functions. The findings suggest that intelligentization can enhance the quality of public sector accrual accounting by increasing the accuracy of financial event recognition, improving the identification of assets and liabilities, reducing manual interventions, strengthening comparability, and enabling real-time accountability mechanisms. However, realizing these benefits depends on robust data governance, reliable technological infrastructure, human capacity building, algorithmic transparency, and institutional coordination among treasury authorities, public entities, and oversight bodies.</p> <p>هدف این پژوهش، تبیین نقش هوشمندسازی نظام‌های مالی و حسابداری در ارتقای کیفیت حسابداری تعهدی بخش عمومی و بهبود پاسخگویی مالی دولت از دیدگاه خبرگان مالی، حسابداری و فناوری اطلاعات در تهران بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۱ نفر از مدیران مالی دستگاه‌های اجرایی، حسابداران بخش عمومی، حسابرسان، متخصصان سامانه‌های مالی و اعضای هیئت علمی حوزه حسابداری و مدیریت مالی عمومی در شهر تهران بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرآیند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و نرم‌افزار NVivo استفاده شد. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همکار پژوهشی و ثبت مسیر تحلیل تأمین شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: یکپارچگی داده‌های مالی و کاهش خطای ثبت تعهدی؛ افزایش به‌موقع‌بودن، قابلیت اتکا و قابلیت ردیابی اطلاعات حسابداری؛ تقویت شفافیت و پاسخگویی مالی از طریق داشبوردها و گزارشگری هوشمند؛ بازطراحی نقش نیروی انسانی و نیاز به مهارت‌های تحلیلی؛ و الزامات حکمرانی داده، امنیت و کنترل‌های الگوریتمی. مشارکت‌کنندگان تأکید داشتند که هوشمندسازی صرفاً به معنای جایگزینی نیروی انسانی با فناوری نیست، بلکه مستلزم بازمهندسی فرایندها، استانداردسازی داده‌ها و پیوند میان حسابداری تعهدی، بودجه‌ریزی و حسابرسی است. نتایج نشان داد هوشمندسازی می‌تواند کیفیت حسابداری تعهدی بخش عمومی را از طریق افزایش دقت ثبت رویدادهای مالی، شناسایی به‌موقع دارایی‌ها و بدهی‌ها، کاهش مداخلات دستی، بهبود قابلیت مقایسه گزارش‌ها و ایجاد سازوکارهای پاسخگویی بلادرنگ ارتقا دهد. بااین‌حال، تحقق این ظرفیت منوط به حکمرانی داده، زیرساخت فناورانه پایدار، آموزش نیروی انسانی، شفافیت الگوریتمی و هماهنگی نهادی میان خزانه‌داری، دستگاه‌های اجرایی و نهادهای نظارتی است.</p> https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/download/30/28