اندیشکده مدیریت و اقتصاد تدبیر نیکان هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی 2 پیاپی 7 1405 02 01 Explaining the Effect of Social Media Sentiment Analysis on Investment Decisions and Stock Market Volatility through an Artificial Intelligence Approach تبیین اثر تحلیل احساسات رسانه‌های اجتماعی بر تصمیمات سرمایه‌گذاری و نوسانات بازار سهام با رویکرد هوش مصنوعی 14 27 FA حسین نورایی تبار گروه اقتصاد، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران لادن صدیقی گروه اقتصاد، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران محمد عرفان صادقی گروه اقتصاد، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain how social media sentiment analysis influences investment decisions, investor behavior, and stock market volatility, with particular emphasis on the capabilities and challenges of artificial intelligence in interpreting market-related emotional data. This study employed a qualitative exploratory design. The participants consisted of 24 active investors, capital market analysts, portfolio managers, financial technology specialists, and artificial intelligence experts based in Tehran. Participants were selected through purposive and snowball sampling. Data were collected exclusively through semi-structured interviews, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. The interviews were transcribed verbatim and analyzed using NVivo software based on the six-phase thematic analysis procedure. To enhance trustworthiness, member checking, peer review, analytic memoing, audit trail documentation, and constant comparison of codes were applied. Data analysis led to the identification of five main categories: “emotionalization of investor attention,” “network effects of rumor, excitement, and herd behavior,” “amplification or moderation of market volatility through intelligent algorithms,” “trust, bias, and manipulation challenges in sentiment data,” and “the need for analytical governance and digital financial literacy.” Participants emphasized that social media sentiment, particularly during periods of uncertainty, can reshape risk perception, accelerate buy and sell decisions, increase trading volume, and intensify short-term market volatility. At the same time, AI-based sentiment analysis, when properly validated, may serve as a complementary decision-support and early-warning tool. The findings indicate that social media sentiment analysis should not be regarded as a substitute for fundamental or technical analysis, but rather as an additional analytical layer for understanding market behavior. Its effective application requires the integration of artificial intelligence models with human judgment, data-bias control, algorithmic transparency, and the development of investors’ digital financial literacy</p> <p>هدف این پژوهش، تبیین سازوکار اثرگذاری تحلیل احساسات رسانه‌های اجتماعی بر تصمیمات سرمایه‌گذاری، رفتار معامله‌گران و نوسانات بازار سهام با تأکید بر قابلیت‌ها و چالش‌های هوش مصنوعی در تفسیر داده‌های احساسی بازار است. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح اکتشافی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 نفر از سرمایه‌گذاران فعال، تحلیلگران بازار سرمایه، مدیران سبد، کارشناسان فناوری مالی و متخصصان هوش مصنوعی مستقر در تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها صرفاً از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی، با استفاده از نرم‌افزار NVivo و بر اساس تحلیل مضمون شش‌مرحله‌ای تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتایان، ثبت مسیر تحلیل و مقایسه مستمر کدها استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «احساسی‌سازی توجه سرمایه‌گذار»، «اثر شبکه‌ای شایعه، هیجان و رفتار گله‌ای»، «تقویت یا تعدیل نوسانات بازار از طریق الگوریتم‌های هوشمند»، «چالش اعتماد، سوگیری و دستکاری در داده‌های احساسی» و «ضرورت حکمرانی تحلیلی و سواد مالی دیجیتال». مشارکت‌کنندگان تأکید کردند که احساسات رسانه‌های اجتماعی، به‌ویژه در دوره‌های ابهام، می‌تواند ادراک ریسک را تغییر دهد، تصمیمات خرید و فروش را تسریع کند، حجم معاملات را افزایش دهد و به نوسانات کوتاه‌مدت بازار دامن بزند. در عین حال، تحلیل احساسات مبتنی بر هوش مصنوعی در صورت اعتبارسنجی مناسب می‌تواند به‌عنوان ابزار مکمل تصمیم‌گیری و هشدار زودهنگام عمل کند. نتایج نشان داد تحلیل احساسات رسانه‌های اجتماعی نه جایگزین تحلیل بنیادی و تکنیکال، بلکه لایه‌ای مکمل در فهم رفتار بازار است. استفاده مؤثر از آن مستلزم ترکیب مدل‌های هوش مصنوعی با قضاوت انسانی، کنترل سوگیری داده، شفافیت الگوریتمی و ارتقای سواد مالی دیجیتال سرمایه‌گذاران است.</p> <p><strong>کلیدواژه‌ها:</strong> تحلیل احساسات، رسانه‌های اجتماعی، تصمیمات سرمایه‌گذاری، نوسانات بازار سهام، هوش مصنوعی، رفتار سرمایه‌گذار.</p> https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/download/40/38