اندیشکده مدیریت و اقتصاد تدبیر نیکان هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی 2 پیاپی 7 1405 02 01 Developing an Intelligent Framework for Strategic Management Accounting with Emphasis on Competitor Analysis, Cost Forecasting, and Value Creation ارائه چارچوب هوشمندسازی حسابداری مدیریت استراتژیک با تأکید بر تحلیل رقبا، پیش‌بینی هزینه و خلق ارزش 28 40 FA سید علی هاشمی پور گروه حسابداری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران محمد امین ربیعی گروه حسابداری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article <p>This study aimed to develop a qualitative framework for the intelligent transformation of strategic management accounting, focusing on competitor analysis, cost forecasting, and value creation in Tehran-based organizations. This qualitative study employed thematic analysis. The participants consisted of 22 financial managers, management accountants, strategic planning managers, financial data analysts, and academic experts in management accounting from Tehran. They were selected through purposive and snowball sampling. Data were collected using semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was achieved. Saturation occurred in the nineteenth interview and was confirmed through three additional interviews. Data analysis was conducted through open, axial, and selective coding using Nvivo software. Trustworthiness was enhanced through member checking, peer review, and maintaining an audit trail of analytical decisions. The analysis led to the identification of five main categories: data integration and intelligent infrastructure, intelligent competitor analysis, strategic cost forecasting and engineering, insight-driven value creation, and data governance, skills, and AI ethics. The findings indicated that intelligent strategic management accounting is not limited to the adoption of artificial intelligence tools; rather, it requires redefining the role of management accountants from cost reporters to data-driven strategic partners. Participants emphasized that real-time market monitoring, competitor intelligence, predictive cost modeling, value-driver identification, and scenario-based decision support are the core functions of the proposed framework. The proposed framework suggests that intelligent strategic management accounting contributes to value creation when internal and external data, predictive algorithms, professional judgment, and data governance are integrated into a unified decision-support architecture. This framework can guide the development of intelligent management accounting systems, strengthen competitive advantage, and improve strategic decision-making in organizations.</p> <p>هدف پژوهش حاضر ارائه چارچوبی کیفی برای هوشمندسازی حسابداری مدیریت استراتژیک با تمرکز بر تحلیل رقبا، پیش‌بینی هزینه و خلق ارزش در شرکت‌های مستقر در تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۲ نفر از مدیران مالی، حسابداران مدیریت، مدیران برنامه‌ریزی استراتژیک، تحلیلگران داده مالی و خبرگان دانشگاهی حوزه حسابداری مدیریت در تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع در مصاحبه نوزدهم حاصل و با سه مصاحبه تکمیلی تأیید شد. برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری باز، محوری و گزینشی با کمک نرم‌افزار Nvivo استفاده شد. اعتبارپذیری یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همکار پژوهشی و ثبت مسیر تصمیم‌گیری تحلیلی تقویت شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: یکپارچگی داده و زیرساخت هوشمند، هوشمندسازی تحلیل رقبا، پیش‌بینی و مهندسی راهبردی هزینه، خلق ارزش مبتنی بر بینش تحلیلی، و حکمرانی داده، مهارت و اخلاق هوش مصنوعی. یافته‌ها نشان داد که هوشمندسازی حسابداری مدیریت استراتژیک صرفاً به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی محدود نیست، بلکه مستلزم بازطراحی نقش حسابدار مدیریت از گزارشگر هزینه به شریک راهبردی داده‌محور است. مشارکت‌کنندگان تأکید کردند که تحلیل رقبا، پایش بلادرنگ بازار، پیش‌بینی هزینه‌های آینده، شناسایی محرک‌های ارزش و تصمیم‌سازی مبتنی بر سناریو از مهم‌ترین کارکردهای این چارچوب است. چارچوب پیشنهادی نشان می‌دهد هوشمندسازی حسابداری مدیریت استراتژیک زمانی به خلق ارزش منجر می‌شود که داده‌های داخلی و خارجی، الگوریتم‌های پیش‌بینی، دانش حرفه‌ای حسابداران و حکمرانی داده در یک معماری تصمیم‌یار یکپارچه شوند. این چارچوب می‌تواند مبنایی برای توسعه سامانه‌های هوشمند حسابداری مدیریت، ارتقای مزیت رقابتی و بهبود تصمیم‌گیری راهبردی در شرکت‌ها باشد</p> https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/download/41/39