اندیشکده مدیریت و اقتصاد تدبیر نیکان هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی 1 پیاپی 1 1404 02 01 Designing a Data-Driven Governance Model in Corporate Financial Management with Emphasis on Transparency, Accountability, and Algorithmic Decision-Making طراحی الگوی حکمرانی داده‌محور در مدیریت مالی شرکت‌ها با تأکید بر شفافیت، پاسخگویی و تصمیم‌گیری الگوریتمی 55 68 FA سارا احمدی گروه حسابرسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران حسین قاسم زاده : گروه حسابرسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران فاطمه زهرا سلیمانی گروه حسابرسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to design a data-driven governance model for corporate financial management with an emphasis on transparency, accountability, and algorithmic decision-making. This qualitative study was conducted using a thematic analysis design. The participants consisted of financial experts, chief financial officers, internal auditors, risk managers, financial information technology specialists, and data analysts working in companies located in Tehran. Participants were selected through purposive and snowball sampling, and data collection continued until theoretical saturation was reached. A total of 18 participants took part in the study. Data were collected through semi-structured interviews. After obtaining informed consent, the interviews were recorded, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. Data analysis was performed through open, axial, and selective coding, with the aim of identifying main and subthemes related to data-driven financial governance. The analysis led to the identification of four main categories: institutional architecture of financial data governance, transparency and traceability of data and algorithmic flows, accountability and auditability of algorithmic decision-making, and organizational capacity-building for data-driven financial management. The findings indicated that data-driven governance in financial management is not merely a technological issue; rather, it is an institutional, control-oriented, and cultural mechanism that should integrate data decision rights, data quality, data ownership, documentation of analytical models, human oversight, internal controls, algorithmic risk management, and financial-data literacy. The proposed model suggests that data-driven governance in corporate financial management becomes effective when data transparency, managerial accountability, and control over algorithmic decision-making are simultaneously embedded in corporate governance structures, internal control systems, financial reporting processes, and information technology architecture.</p> <p>هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی حکمرانی داده‌محور در مدیریت مالی شرکت‌ها با تأکید بر شفافیت، پاسخگویی و تصمیم‌گیری الگوریتمی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس طرح تحلیل مضمون انجام شد. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل خبرگان مالی، مدیران مالی، حسابرسان داخلی، مدیران ریسک، متخصصان فناوری اطلاعات مالی و تحلیلگران داده شاغل در شرکت‌های مستقر در تهران بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و سپس گلوله‌برفی انجام شد و فرایند گردآوری داده‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، 18 نفر در پژوهش مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. مصاحبه‌ها پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و در نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس کدگذاری باز، محوری و انتخابی و با تأکید بر استخراج مضامین اصلی و فرعی انجام شد. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: معماری نهادی حکمرانی داده مالی، شفافیت و ردیابی‌پذیری جریان داده و الگوریتم، پاسخگویی و حسابرسی‌پذیری تصمیم‌گیری الگوریتمی، و ظرفیت‌سازی سازمانی برای مدیریت مالی داده‌محور. یافته‌ها نشان داد که حکمرانی داده‌محور در مدیریت مالی صرفاً یک مسئله فناورانه نیست، بلکه سازوکاری نهادی، کنترلی و فرهنگی است که باید تصمیم‌حقوق داده، کیفیت داده، مالکیت داده، مستندسازی مدل‌های تحلیلی، نظارت انسانی، کنترل‌های داخلی، مدیریت ریسک الگوریتمی و آموزش مالی-داده‌ای را به‌صورت یکپارچه پوشش دهد. الگوی پیشنهادی نشان می‌دهد که استقرار حکمرانی داده‌محور در مدیریت مالی شرکت‌ها زمانی اثربخش خواهد بود که شفافیت داده، پاسخگویی مدیریتی و کنترل تصمیم‌گیری الگوریتمی به‌صورت هم‌زمان در ساختار راهبری شرکت، نظام کنترل داخلی، فرایندهای گزارشگری مالی و معماری فناوری اطلاعات نهادینه شود.</p> https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/download/6/5