تبیین نقش هوش مصنوعی در ارتقای کیفیت گزارشگری مالی با تأکید بر کشف تحریفات حسابداری و کاهش عدم تقارن اطلاعاتی

نویسندگان

  • سید علی اکبر هاشمی گروه اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران نویسنده مسئول

کلمات کلیدی:

هوش مصنوعی, گزارشگری مالی, تحریفات حسابداری, عدم تقارن اطلاعاتی, یادگیری ماشین, حسابرسی هوشمند, کیفیت افشا

چکیده

هدف این پژوهش، تبیین نقش هوش مصنوعی در ارتقای کیفیت گزارشگری مالی با تأکید بر کشف تحریفات حسابداری و کاهش عدم تقارن اطلاعاتی در میان شرکت‌ها و نهادهای حرفه‌ای فعال در بازار سرمایه است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل خبرگان حسابداری، حسابرسی، تحلیل مالی، فناوری اطلاعات مالی و مدیران مالی شرکت‌های مستقر در تهران بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با معیار تجربه حرفه‌ای مرتبط انجام شد و فرآیند گردآوری داده‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، 24 نفر در پژوهش مشارکت داشتند که پس از مصاحبه بیست‌ویکم اشباع نظری حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از پایداری مقوله‌ها انجام گرفت. داده‌ها فقط از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. مصاحبه‌ها ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo کدگذاری شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس کدگذاری باز، طبقه‌بندی مفاهیم، استخراج مضامین فرعی و تشکیل مقوله‌های اصلی صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد هوش مصنوعی از طریق پنج مقوله اصلی می‌تواند کیفیت گزارشگری مالی را ارتقا دهد: «کشف هوشمند تحریفات و الگوهای غیرعادی»، «تقویت شفافیت و قابلیت اتکای گزارشگری مالی»، «کاهش عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سرمایه»، «بازتعریف نقش حرفه‌ای حسابداران و حسابرسان»، و «الزامات حکمرانی داده، کنترل داخلی و پاسخ‌گویی الگوریتمی». مشارکت‌کنندگان تأکید کردند که الگوریتم‌های یادگیری ماشین، تحلیل داده‌های حجیم، پردازش زبان طبیعی و پایش مستمر تراکنش‌ها می‌توانند نشانه‌های تحریف، دستکاری سود، اقلام تعهدی غیرعادی و افشاهای مبهم را زودتر از روش‌های سنتی شناسایی کنند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد هوش مصنوعی صرفاً یک ابزار فناورانه برای اتوماسیون حسابداری نیست، بلکه می‌تواند به‌عنوان سازوکاری راهبردی برای ارتقای کیفیت اطلاعات مالی، بهبود قابلیت مقایسه، افزایش شفافیت، کاهش ریسک تحریف و کاهش شکاف اطلاعاتی میان مدیران، سرمایه‌گذاران، حسابرسان و نهادهای ناظر عمل کند. بااین‌حال، تحقق این ظرفیت مستلزم کیفیت داده، زیرساخت دیجیتال، مهارت حرفه‌ای، نظارت انسانی، اخلاق الگوریتمی و چارچوب‌های شفاف حکمرانی داده است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Akerlof, G. A. (1970). The market for “lemons”: Quality uncertainty and the market mechanism. The Quarterly Journal of Economics, 84(3), 488–500. https://doi.org/10.2307/1879431

Appelbaum, D., Kogan, A., & Vasarhelyi, M. A. (2017). Big data and analytics in the modern audit engagement: Research needs. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 36(4), 1–27. https://doi.org/10.2308/ajpt-51684

Beneish, M. D. (1999). The detection of earnings manipulation. Financial Analysts Journal, 55(5), 24–36. https://doi.org/10.2469/faj.v55.n5.2296

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Brown, S., Hillegeist, S. A., & Lo, K. (2007). How disclosure quality affects the level of information asymmetry. Review of Accounting Studies, 12(2–3), 443–477. https://doi.org/10.1007/s11142-007-9032-5

Brown-Liburd, H., Issa, H., & Lombardi, D. (2015). Behavioral implications of Big Data’s impact on audit judgment and decision making and future research directions. Accounting Horizons, 29(2), 451–468. https://doi.org/10.2308/acch-51023

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.

Dechow, P. M., Ge, W., Larson, C. R., & Sloan, R. G. (2011). Predicting material accounting misstatements. Contemporary Accounting Research, 28(1), 17–82. https://doi.org/10.1111/j.1911-3846.2010.01041.x

Easley, D., & O’Hara, M. (2004). Information and the cost of capital. The Journal of Finance, 59(4), 1553–1583. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2004.00672.x

Healy, P. M., & Palepu, K. G. (2001). Information asymmetry, corporate disclosure, and the capital markets: A review of the empirical disclosure literature. Journal of Accounting and Economics, 31(1–3), 405–440. https://doi.org/10.1016/S0165-4101(01)00018-0

Kokina, J., & Davenport, T. H. (2017). The emergence of artificial intelligence: How automation is changing auditing. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 14(1), 115–122. https://doi.org/10.2308/jeta-51730

Lang, M., Lins, K. V., & Maffett, M. (2012). Transparency, liquidity, and valuation: International evidence on when transparency matters most. Journal of Accounting Research, 50(3), 729–774. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2012.00442.x

Li, F. (2008). Annual report readability, current earnings, and earnings persistence. Journal of Accounting and Economics, 45(2–3), 221–247. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2008.02.003

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.

Loughran, T., & McDonald, B. (2016). Textual analysis in accounting and finance: A survey. Journal of Accounting Research, 54(4), 1187–1230. https://doi.org/10.1111/1475-679X.12123

Sutton, S. G., Holt, M., & Arnold, V. (2016). “The reports of my death are greatly exaggerated”—Artificial intelligence research in accounting. International Journal of Accounting Information Systems, 22, 60–73. https://doi.org/10.1016/j.accinf.2016.07.005

Vasarhelyi, M. A., Alles, M. G., & Kogan, A. (2004). Principles of analytic monitoring for continuous assurance. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 1(1), 1–21. https://doi.org/10.2308/jeta.2004.1.1.1

Yoon, H., Zo, H., & Ciganek, A. P. (2011). Does XBRL adoption reduce information asymmetry? Journal of Business Research, 64(2), 157–163. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2010.01.008

Yoon, K., Hoogduin, L., & Zhang, L. (2015). Big data as complementary audit evidence. Accounting Horizons, 29(2), 431–438. https://doi.org/10.2308/acch-51076

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده

شماره

نوع مقاله

Articles

نحوه استناد به مقاله

هاشمی س. ع. ا. . (1404). تبیین نقش هوش مصنوعی در ارتقای کیفیت گزارشگری مالی با تأکید بر کشف تحریفات حسابداری و کاهش عدم تقارن اطلاعاتی. هوشمندسازی در حسابداری، اقتصاد و مدیریت مالی, 1(1), 13-26. https://jsaefm.com/index.php/jsaefm/article/view/3