بررسی تأثیر هوشمندسازی مدیریت مالی بر مزیت رقابتی پایدار شرکت‌ها با نقش تعدیل‌گر فرهنگ دیجیتال سازمانی
کلمات کلیدی:
هوشمندسازی مدیریت مالی, مزیت رقابتی پایدار, فرهنگ دیجیتال سازمانی, تحلیل مضمون, تحول دیجیتال, تصمیم‌گیری مالیچکیده
هدف: هدف این پژوهش تبیین چگونگی اثرگذاری هوشمندسازی مدیریت مالی بر شکل‌گیری و تقویت مزیت رقابتی پایدار شرکت‌ها با تمرکز بر نقش تعدیل‌گر فرهنگ دیجیتال سازمانی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 18 نفر از مدیران مالی، مدیران تحول دیجیتال، حسابداران ارشد، مشاوران مالی و مدیران ارشد شرکت‌های مستقر در تهران بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و با لحاظ تنوع تجربه، صنعت و سطح مسئولیت انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع در مصاحبه شانزدهم حاصل شد و دو مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از کفایت داده‌ها انجام گرفت. داده‌ها پس از پیاده‌سازی، کدگذاری و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: «شفافیت داده‌محور و هوشمندی تصمیم‌های مالی»، «چابکی مالی و پاسخ‌گویی راهبردی»، «قابلیت‌های تحلیلی و پیش‌بینی‌گرانه در مدیریت ریسک و منابع»، و «فرهنگ دیجیتال به‌مثابه تقویت‌کننده اثر هوشمندسازی مالی بر مزیت رقابتی». یافته‌ها نشان داد که هوشمندسازی مدیریت مالی از طریق کاهش خطای انسانی، افزایش سرعت پردازش اطلاعات، بهبود پیش‌بینی جریان نقدی، ارتقای کنترل هزینه و تقویت تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، زمینه تمایز رقابتی و پایداری عملکرد را فراهم می‌کند. با این حال، اثر این فرایند زمانی پایدارتر بود که فرهنگ دیجیتال سازمانی از یادگیری، اعتماد به داده، همکاری بین‌بخشی و پذیرش فناوری حمایت می‌کرد. هوشمندسازی مدیریت مالی صرفاً یک پروژه فناورانه نیست، بلکه نوعی قابلیت راهبردی و پویا است که در صورت همراهی با فرهنگ دیجیتال سازمانی می‌تواند به مزیت رقابتی پایدار منجر شود. شرکت‌هایی که فناوری‌های مالی هوشمند را با حکمرانی داده، مهارت دیجیتال و ذهنیت تحلیلی تلفیق می‌کنند، توان بیشتری برای حفظ برتری رقابتی در محیط‌های متلاطم دارند.
دانلودها
مراجع
Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120. doi:10.1177/014920639101700108
Bharadwaj, A., El Sawy, O. A., Pavlou, P. A., & Venkatraman, N. V. (2013). Digital business strategy: Toward a next generation of insights. MIS Quarterly, 37(2), 471–482. doi:10.25300/MISQ/2013/37:2.3
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. doi:10.1191/1478088706qp063oa
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Hautala-Kankaanpää, T. (2022). The impact of digitalization on firm performance: Examining the role of digital culture and the effect of supply chain capability. Business Process Management Journal, 28(8), 90–109. doi:10.1108/BPMJ-03-2022-0122
Hennink, M., & Kaiser, B. N. (2022). Sample sizes for saturation in qualitative research: A systematic review of empirical tests. Social Science & Medicine, 292, 114523. doi:10.1016/j.socscimed.2021.114523
Khin, S., & Ho, T. C. F. (2019). Digital technology, digital capability and organizational performance: A mediating role of digital innovation. International Journal of Innovation Science, 11(2), 177–195. doi:10.1108/IJIS-08-2018-0083
Mikalef, P., & Pateli, A. (2017). Information technology-enabled dynamic capabilities and their indirect effect on competitive performance: Findings from PLS-SEM and fsQCA. Journal of Business Research, 70, 1–16. doi:10.1016/j.jbusres.2016.09.004
Teece, D. J. (2007). Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of sustainable enterprise performance. Strategic Management Journal, 28(13), 1319–1350. doi:10.1002/smj.640
Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118–144. doi:10.1016/j.jsis.2019.01.003
Warner, K. S. R., & Wäger, M. (2019). Building dynamic capabilities for digital transformation: An ongoing process of strategic renewal. Long Range Planning, 52(3), 326–349. doi:10.1016/j.lrp.2018.12.001
